Acute middenoorontsteking

Wat is otitis media acuta

Een ontsteking van het middenoorslijmvlies o.b.v. een infectie met ophoping van vocht en symptomen van een acute infectie

Hoe wordt de diagnose gesteld

Op basis van het in korte tijd ontstaan van de klachten. De klachten zijn zowel plaatselijk, zoals oorpijn, gehoorverlies, loopoor) als algemeen lichamelijk van aard (koorts, prikkelbaarheid, nachtelijke onrust). Bij inspectie van het oor zijn er aanwijzingen voor vocht in het middenoor (bol staan van het trommelvlies, verminderde beweeglijkheid van het trommelvlies, loopoor) en ontsteking (roodheid van het trommelvlies).

Algemene informatie

OMA komt met name voor bij kinderen. Meer dan de helft van de middenoorontstekingen komt voor bij kinderen jonger dan 5 jaar. Men zou kunnen zeggen dat acute middenoorontstekingen min of meer een normaal verschijnsel zijn bij kinderen: zo’n 50-75% van de kinderen heeft meer dan 1 episode en 10-20% meer dan 3 episodes in het 1e levensjaar. De meeste ontstekingen worden gezien bij kinderen tussen de 6 en 11 maanden oud. Na het zesde levensjaar neemt het aantal acute middenoorontstekingen af.

Hoe ontstaan acute middenoorontstekingen

De redenen waarom oorontstekingen ontstaan worden weergegeven in het artikel middenoorontstekingen algemeen. Een acute middenoorontsteking otstaat vrijwel altijd als gevolg van een (virale) bovenste luchtweginfectie. Een dergelijke infectie kan bacterien de kans geven om in het middenoor te komen. De drie meest voorkomende verwekkers van middenoorontstekingen zijn de volgende bacterien: Streptococcus pneumoniae (30-40%), Haemophilus influenzae en Moraxella Catarrhalis.

Wat zijn de klachten

oorpijn (kleine kinderen grijpen vaak naar het ontstoken oor) minder horen
koorts
algeheel ziekzijn (soms zelfs met buikklachten)

symptomen van een luchtweginfectie (neusverkoudheid, hoesten)

verschijnselen als roodheid achter het oor, afstaan van het oor, nekstijfheid, hoofdpijn en verminderd bewustzijn kunnen een aanwijzing zijn voor complicaties

Hoe wordt een acute middenoorontsteking behandeld

Verreweg de meeste acute middenoorontstekingen (zo’n 80%) gaat vanzelf over in een periode van 2-14 dagen. Complicaties van middenoorontstekingen komen maar heel weinig voor. Antibiotica bekorten de ziekteduur nauwelijks en het niet geven van antibiotica leidt niet tot meer complicaties. Ook kunnen antibiotica leidentot bijwerkingen en resistentievorming. Daarom wordt in eerste instantie gekozen voor afwachten met goede pijnstilling.
Redenen om een OMA episode wel met antibiotica te behandelen, zijn de volgende

als de patient zieker wordt of er geen verbetering is na 3 dagen
als kinderen jonger dan 2 jaar zijn en een dubbelzijdige OMA hebben
in geval van een OMA met een loopoor
als er een verhoogd risico is op complicaties (kinderen jonger dan 6 mnd, Down syndroom, Schizis, afweerstoornissen)
in geval van (dreigende) complicaties

Bij terugkerende acute middenoorontstekingen, gedefinieerd als 3 episodes in de afgelopen 6 maanden of 4 in het afgelopen jaar kan er worden behandeld met medicijnen of door middel van een chirurgische ingreep door de KNO- arts.
Het plaatsen van trommelvliesbuisjes voor terugkerende acute middenoorontstekingen is effectief. Het verwijderen van de neusamandel is niet effectief wanneer er geen klachten zijn van een ontstoken of vergrote neusamandel, zoals een verstopte neus of neusuitvloed. Het verwijderen van de keelamandelen heeft geen effect op middenoorontstekingen.

Bij langdurig gebruik van antibiotica is er een kleine afname van het aantal acute middenoorontstekingen. Het nadeel van deze behandeling is met name dat er resistente bacterieen kunnen ontstaan. Vaccinatie met het pneumococcenvaccin (sinds 1 april 2006 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma op 2,3,4 en 11 maanden) heeft geleid tot een afname van het aantal middenoorontstekingen. Vele andere behandelingen zoals neussprays, anti- allergietabletten en probiotica blijken niet effectief.

Wanneer worden kinderen doorgestuurd naar de KNO-arts

bij vermoeden op Complicaties van middenoorontstekingen bij uitblijven van het effect van antibiotische behandeling als er een loopoor blijft bestaan
als er een trommelvliesperforatie blijft bestaan

als de middenoorontstekingen steeds terugkeren